Go lov’ly rose


Muzyka w czasach Jane Austin

Angielskie pieśni z przełomu klasycyzmu i romantyzmu. Fascynujący okres przemian stylistycznych w muzyce, komunikacji i obyczajowości, a razem mało znany świat mieszczańskiego muzykowania w dobie przedindustrialnej, tak barwnie i przenikliwie sportretowany w powieściach popularnej autorki tego czasu – Jane Austin. W programie pieśni i utwory na pianoforte Muzio Clementiego, Johanna Petera Salomona, Fredericka Pinto, Josepha Haydna

Duo MUSAICUM
Karolina Brachman – Sopran
Alexander Puliaev – Pianoforte

Sei du mein Trost


Lieder von W.A. Mozart und F. Chopin

Für keinen der beiden Komponisten standen die Lieder im Mittelpunkt ihres Schaffens. Sie entstanden eher nebenbei, gelegentlich, als Präsente und Zeitvertreib für den Freundeskreis. Chopin, als großer Pianist und Improvisator, wollte eher mit seinen Klavierwerken verbunden werden und hat sich um die Publikation seiner Lieder nie gekümmert. Doch der polnische Komponist, der den größten Teil seines Berufslebens in Frankreich verbracht hatte, vertonte Ausschließlich Texte in seiner Muttersprache, und wir wissen, dass sie für ihn hoch geschätzte Erinnerungen seiner nicht mehr existierenden Heimat blieben.
Karolina Brachman hat sich entschieden, für dieses Programm die Lieder nach einem Inhaltsschlüssel zusammenzustellen. Die Sängerin sucht keine stilistische Verwandtschaft zwischen Chopins und Mozarts Miniaturen – möchte aber ein Licht auf die Art und Weise werfen, wie die beiden Komponisten mit den gleichen Themen umgegangen sind.

Karolina Brachman – Sopran
Alexander Puliaev – Hammerklavier

Die Ehre Gottes aus der Natur


Ody i pieśni nabożne pana profesora Gellerta z melodiami przez Karola Filipa Emanuela Bacha ułożone.

„Nabożne pieśni i ody”, są dziełem dwóch wybitnych przedstawicieli nurtu sentymentnego w muzyce i literaturze XVIII- wiecznych Niemiec: kompozytora Carla Philippa Emanuela Bacha oraz poety i teologa Christiana Fürchtegotta Gellerta. Są zarazem przykładem najwcześniejszej formy pieśni z fortepianem.

Inaczej niż jego słynny ojciec, wirtuoz organów i klawesynu, Johann Sebastian, który do pierwszych modeli nowego wynalazku: fortepianu młoteczkowego (Hammerklavier) odniósł się z dużą rezerwą, Carl Philipp Emanuel Bach przyjął nowy instrument entuzjastycznie. Instrument ten nadawał się, jak żaden inny, by wyrazić nim to, czego nowy styl wymagał w zakresie dynamiki i cieniowania brzmienia. Wreszcie emocje mogą płynąć falami, nie ulegając schematycznym przełamaniom, zgodnie z naturą, jak głosi jedno z wiodących założeń sentymentalizmu.

CPE Bach niezwykle przekonywująco rozstaje się w „Odach” z barokową stylistyką i techniką kompozytorską: figury retoryczne ustepuja miejsca bezposredniej, namacalnej emocji a wahania nastroju dyktują czas i linię melodii. Carl Philipp Emanuel poszerza, wręcz rozsadza tu stosowaną dotychczas w akompaniamencie technikę basso continuo, zaś w niektórych pieśniach komponuje precyzyjnie samodzielny głos fortepianowy, tworząc podwaliny pod gatunek który 50 lat później, pod piórem Schuberta i Schumanna szturmem zdobędzie słuchaczy w całej Europiej jako pieśń romantyczna.

Niniejszy program zawiera obok pieśni CPE Bach także jego porywającą Fantazję fis-moll CPE Bachs Empfindungen oraz polonezy Wilhelma Friedemanna Bacha, drugiego syna Johanna Sebastiana.

Duo MUSAICUM
Karolina Brachman – Sopran
Alexander Puliaev – Pianoforte

Obrazy pasyjne


Program „Obrazy pasyjne“ tworzą utwory kompozytorów włoskich, francuskich i niemieckich XVII wieku, które bądź liturgicznie związane są z Wielkim Tygodniem, bądź w inny sposób tematyzują śmierć, cierpienie, grzech i ofiarę.

Wybranymi kompozycjami chcielibyśmy uwypuklić trzy aspekty Pasjii w tradycji chrześciańskiej: drogę krzyżowową, pokutę oraz zbawienie. Pierwsza część programu: Via crucis (droga krzyżowa), zawiera utwory, które w przejmujący sposób oddają wydarzenia Golgoty, jak  “Stabat Mater”, Giovanniego Felice Sanchesa czy „O Traurigkeit, O Herzeleid!“ Samuela Capricornusa. Część druga – Tenebrae (ciemność) nawiązuje do obrzędu ciemnej jutrzni, sprawowanego przed świtem w czasie Wielkiego Tygodnia. Tu słowami proroka Jeremiasza medytuje się nad słabością, grzesznością i marnością kondycji ludzkiej. Trzecia i ostatnia część skupia się na istocie chrześciaństwa: odkupieniu i zbawieniu . Teksty motetów Ristoriego oraz Caldary wskazują na znaczenie cierpienia, śmierci oraz zmartwychwstania.

Skład zespołu:
3-5 muzyków
sopran, alt, lutnia, organy, viola da gamba

Dies Irae


Wokół średniowiecznej sekwencji – XVII- wieczne motety i koncerty wokalne

Trzonem programu jest średniowieczna sekwencja „Dies Irae”. Ten pełen sugestywnych obrazów hymn o dniu ostatecznym powstał w na przełomie XII i XIII wieku w środowisku włoskich franciszkanów i przez stulecia towarzyszył społeczności, dla której wiara, Bóg i wieczność wyznaczała drogi i cele w życiu codziennym.

Wokół kolejnych wersów sekwencji, opisującej grozę potępienia, sprawiedliwość sądu a zarazem ufność w miłosierdzie i przebaczenie, zbudowane są, powiązane tematycznie i nastrojowo, XVII wieczne motety, koncerty wokalne oraz utwory instrumentalne.

Skład zespołu: 3-6 muzyków
Sopran, organy, viola da gamba, lutnia, 2 skrzypiec

„Musikalische Haus-Andacht”


Tobias Zeutschner (1621 – 1675)  wrocławski organista od św. Marii Magdaleny

W tym projekcie zespół MUSAICUM zabierze słuchaczy w podróż  do siedemnastowiecznego Wrocławia. Przewodnikiem po tym nieco zapomnianym świecie i głównym bohaterem koncertu będzie Tobias Zeutschner, w latach 1655-75 organista protestanckiego kościoła św. Marii Magdaleny.

Ten kompozytor i poeta, urodzony w 1621 r. w Nowej Rudzie w hrabstwie kłodzkim, za życia cieszył się uznaniem i sławą. Jego utwory, wydawane drukiem m.in. we Wrocławiu i Lipsku, należały do repertuaru wielu ośrodków protestanckich w Saksonii, Prusach i Skandynawii. Obecnie nazwisko i twórczość Tobiasa Zeutschnera są nowością na muzycznej mapie Polski. Ma to poniekąd związek z faktem, iż Zeutschner żył i pracował na Dolnym Śląsku, który w granicach Polski znalazł się niespełna 70 lat temu, a którego kulturę – w tym muzyczną – dopiero poznajemy, podejmując bez narodowościowych uprzedzeń badania, zapoczątkowane przez muzykologów niemieckich w pierwszych dekadach ubiegłego stulecia.

Twórczość Tobiasa Zeutschnera, zwłaszcza jego koncerty kościelne, to świetne kompozytorskie rzemiosło, świadczące o znajomości i przyswojeniu sobie najlepszych wzorców tego okresu – polichóralności typu weneckiego oraz muzyki kompozytorów niemieckich, takich jak Heinrich Schütz, Michael Praetorius i Johann Hermann Schein. Z kolei proste pieśni i chorały z dwutomowego zbioru Musicalischer Haus-Andacht cechuje harmonia i głębia,  jaką znajdziemy później w Schemellis Gesangbuch Jana Sebastiana Bacha.

Do tej twórczości, po raz pierwszy po niemal 340 latach od śmierci kompozytora, sięga Karolina Brachman wraz ze swoim zespołem MUSAICUM. Z pieśni, wybranych z obu tomów Musicalischer Haus-Andacht, uzupełnionych utworami instrumentalnymi śląskiego lutnisty Esaiasa Reusnera oraz Samuela Scheidta powstał program, który zaprasza słuchaczy z wizytą do patrycjuszowskich i  kupieckich domów siedemnastowiecznego, protestanckiego Wrocławia.

Skład zespołu: 4-6 muzyków
Sopran, viola da gamba, psalterium, lutnia, klawesyn

In feminea forma


Muzyczne portrety kompozytorek od Hildegardy z Bingen do Antonii Bembo

Przez stulecia szanse na twórcze życie kobiet były mocno ograniczone, zarówno przez obowiązki rodzinne, jak i obyczajowe realia Europy. Utalentowanej damie, zazwyczaj niezamężnej, do artystycznej działalności niezbędna była też determinacja oraz finansowa i społeczna niezależność. Sytuacja ta powoli zaczęła zmieniać się w XIX w., ale i tak twórczość kompozytorska kobiet była długo lekceważona. Do niedawna niewiele znaliśmy utworów przez nie stworzonych. Jednak ostatnio świat muzyczny zdaje się wypełniać tę lukę, odkrywając i z coraz większym powodzeniem wykonując ten repertuar.

Projekt In Feminea Forma, który Państwu proponujemy, daje wgląd w twórczość kompozytorek od średniowiecza do baroku, prezentuje utwory już znane, ale również te istniejące jedynie w rękopisach, kreśląc portrety niezależnych, niezwykłych postaci: m.in. Hildegardy z Bingen – mistyczki, Barbary Strozzi, Antonii Bembo, wenecjanki, która wyruszyła do Paryża, by zarabiać na życie śpiewem i kompozycjami na dworze Ludwika XIV, Isabelli Leonardy – zakonnicy, tworzącej motety religijne do intymnych, namiętnych tekstów oraz kilku innych sióstr, benedyktynek i urszulanek, piszących po prostu piękną i wartościową muzykę.

Skład zespołu: 3-5 muzyków
Sopran, viola da gamba, lutnia, harfa, klawesyn

Amor Mysticus


XVII-wieczne motety do tekstów „Pieśni nad Pieśniami” i religijnej liryki miłosnej.

Chociaż Kościół interpretuje „Pieśń nad pieśniami” jako alegorię miłości Chrystusa do Kościoła, muzycy wszystkich wieków widzieli w niej jednocześnie Księgę Miłości, pełną fantazji i namiętności na pograniczu ducha i ciała. Podobny dualizm cechuje XVII-wieczne motety ku czci Maryi i Jezusa, w których tekstach i muzyce niekiedy trudno odróżnić uniesienia duszy od namiętności ciała.

Ten sam charakter mają motety włoskich kompozytorek – zakonnic. Ich teksty, pisane przez same siostry, w niezwykle głęboki sposób przenikają materię muzyczną, stanowiąc przykłady najpiękniejszej i najintensywniejszej liryki miłosnej w historii muzyki.

W programie koncertu znalazły się utwory kapelmistrza u św. Marka, Alessandra Grandiego, siostry Isabelli Leonardy i Bartlomea Barbarino, Giovanniego Girolamo Kapsbergera.

Skład zespołu: 3-5 muzyków
Sopran, viola da gamba, lutnia, harfa, klawesyn

Time stands still


Pieśni kompozytorów angielskich XVII wieku z towarzyszeniem lutni i violi da gamba.

John Dowland, autor tytułowej pieśni mówi, iż w obliczu prawdziwego Piękna nawet Czas może utracić swe imię i zatrzymać bieg gwiazd, zaś blask Piękna – oślepić Amora i ujarzmić Los. Time stands still to program o tym, co angielskie pieśni słowami Williama Shakespeare’a, Thomasa Campiona i muzyką Johna Dowlanda i Henry Purcella mogą nam powiedzieć o czasie, pięknie, miłości, rozpaczy i nadziei.

Skład zespołu: 3 muzyków
Sopran, viola da gamba, lutnia